İşte 2025 yılında yaşanan önemli bilimsel gelişmeler

En uzak galaksi MoM-z14 keşfi: Bilim insanları, MoM-z14 adlı galaksiyi tespit ederek evrenin en erken dönemlerinden gelen bir yapıyı gözlemledi. Bu galaksi, Büyük Patlama’dan sadece 280 milyon yıl sonra oluşmuş ve evrenin erken dönemine dair önemli ipuçları sunuyor.

Rubin Gözlemevi “İlk Işık” anı: Dünyanın en modern teleskoplarından biri olan Vera C. Rubin Observatory 2025’te teleskop dizilimini ilk kez başarıyla ışığa maruz bırakarak gökyüzünün en net ve geniş görüntülerini elde etti. Bu, karanlık madde ve evrenin geniş ölçekli yapısını daha iyi anlamamıza yardımcı olacak bir dönüm noktası oldu.

Güneş’in ve gezegenlerin sırları çözülüyor: NASA’nın SPHEREx ve PUNCH gibi yeni uzay görevleri, yıldızların ve galaksilerin kimyasal yapısını araştıracak veriler topladı. Ayrıca Samanyolu’ndaki kara delikler üzerindeki yeni çalışmalar, bu dev kozmik cisimlerin davranışlarını daha ayrıntılı biçimde gösteriyor.

Sağlık Biliminde Kişiye Özel Tedaviler

Kişiye özel CRISPR tedavisi: 2025’te, ultra nadir bir genetik bozukluk için tasarlanmış CRISPR tabanlı bir tedavi ile bir bebeğin hayatı kurtarıldı. Bu, CRISPR gen düzenleme teknolojisinin tamamen bireye özel şekilde uygulanabildiği nadir örneklerden biri.

Kablosuz minik kalp pili: Tıbbi mühendislikte bir dönüm noktası olarak kabul edilen “pirinc tanesi büyüklüğünde” bir kablosuz kalp pili geliştirildi. Bu cihaz, geleneksel pillerdekine göre hastalar için daha az invaziv bir çözüm sunuyor.

Nobel Ödülleri ile taçlanan bağışıklık sistemi keşfi: 2025 Nobel Fizyoloji veya Tıp ödülü, bağışıklık sisteminin kendi hücrelerini tanıyıp saldırmamasını sağlayan mekanizmaları ortaya çıkaran araştırmaya verildi. Bu buluş, otoimmün hastalıklar ve bazı kanser türlerine yönelik yeni tedavi stratejileri geliştirme potansiyeli taşıyor.

MOF’lar ve çevre: 2025 Nobel Kimya ödülü, çok yüksek yüzey alanına sahip moleküler yapılar (MOF’lar) sayesinde CO2 yakalama ve havadan su toplama gibi çevre ve iklim uygulamalarında devrim niteliğinde potansiyel taşıyan keşiflere verildi.

Teknolojide Yeni Sınırlar

Kuantum bilişim: 2025’te kuantum bilgisayarlar gerçek dünya problemlerine daha da yaklaşırken, hem hata düzeltme hem de qubit kararlılığı açısından büyük ilerlemeler kaydedildi. Özellikle Microsoft’un topolojik qubit mimarisi ve AWS-Caltech ortaklığı ile geliştirilen “cat qubit” gibi yaklaşımlar, kuantum hesaplamanın pratik uygulamalarına önemli adımlar attı.